“Cehalet Mutluluktur” Yeni Makalemiz Yayınlandı - “Ignorance is Bliss” Our New Paper is Published

[TR]

Ahmet Burhan’ın liderliğini yaptığı yeni makalemizde, önbilginin deneyimin olaylara bölünme sıklığını hem artırabildiğini hem de azaltabildiğini gösteriyoruz.

Olay segmentasyonu (event segmentation), zihnin sürekli deneyimi anlamlı parçalara bölme biçimidir. Mevcut çalışmalar, önbilginin daha kaba (az bölünmüş) bir segmentasyona yol açtığını göstermektedir (uzmanların daha az sınır görmesi). Biz ise, bunun hikâyenin yalnızca yarısı olduğunu ortaya koyuyoruz.

Katılımcıları belirli görsel dizi örüntüleri üzerinde eğittik ve onlardan gerçek zamanlı olarak olay sınırlarını işaretlemelerini istedik. Kritik olarak, bazen deney dünyası edindikleri önbilgi ile örtüştü—bazen ise bu bilgiyi ihlal etti. Eğitilmemiş bir kontrol grubu, önbilginin rolünü izole etmemizi sağladı.

Şekilde gösterildiği üzere, bu manipülasyonu mümkün kılan 4 tür uyarıcı–sıra düzeni kullanıldı.

1. Birincisi (Eğitimli / Trained): Eğitimli grup için dizinin sırası biliniyordu, ancak eğitilmemiş grup için bilinmiyordu.

2. İkincisi (Nesne Bozulması / Object Disruption): Dizinin geri kalanı eğitilmiş iken, beklenmedik bir öğe değişiminin etkisini değerlendirmeyi amaçladı.

3. Üçüncüsü (Tek Renk / Single Color): Dizideki renk değişimlerinin özgül etkisini izole etmeye olanak tanıdı.

4. Dördüncü set ise genel bir kontrol koşulu olarak kullanıldı.

Genel olarak sonuçlar şunu gösteriyor:

Deneyim önbilgiyle örtüştüğünde → daha kaba (az sıklıkta) segmentasyon

Deneyim önbilgiyi ihlal ettiğinde → daha ince (daha sık) segmentasyon

Dolayısıyla → Bilgi, olay segmentasyonu açısından çift taraflı bir kılıçtır.

Segmentasyon örüntüleri zamanla da değişti; bu durum, katılımcıların deneyim kazandıkça beklentilerini güncellediklerini düşündürüyor. Öngörünün (prediction) açıkça önemli olduğu görülüyor—ancak bu da hikâyenin tamamı değil.

Bağlam geçişleri (ör. renk geçişleri), tamamen öngörülebilir olduklarında bile segmentasyonu tetikledi. Bu, olay sınırlarının yalnızca öngörü hatası tarafından belirlendiğini savunan yaklaşımlara karşıt bir tablo çiziyor.

Araştırmamızın bulguları, bağlam geçişlerinin rolünü vurguluyor ve bağlamsal istikrarın segmentasyonun baskın bir belirleyicisi olduğunu gösteren yakın tarihli çalışmamızla da tutarlılık gösteriyor (Güler, Serin & Günseli ve ark., 2025): [https://link.springer.com/article/10.3758/s13423-025-02723-4]

Kısacası: Zihin, deneyimi bildiklerine, beklediklerine ve bağlamın istikrarlı olup olmadığına göre segmente eder. Olay bilişi adaptif ve önceki bilgilere sıkıca bağlıdır.

Bu projeye olağanüstü bir özenle liderlik eden, karma bileşenli modellemeyi ustalıkla öğrenen, titizlikle çalışan ve gerçekten çok güzel bir makale yazan Ahmet Burhan Bağlar’a ([http://burhanbaglar.bsky.social](http://burhanbaglar.bsky.social)) kocaman bir teşekkür.

Makaleyi buradan okuyabilirsiniz:

(https://link.springer.com/article/10.3758/s13423-025-02765-8)

[EN]

In our new paper that Burhan led the research of, we show that prior knowledge can both increase and decrease how often experience is segmented into events.

Event segmentation is how the mind divides continuous experience into meaningful chunks. Existing work shows that knowledge yields coarser segmentation (experts see fewer boundaries). Here, we show this is only half the story.

We trained participants on specific image sequences, then asked them to mark event boundaries in real time. Crucially, sometimes the world matched their knowledge—and sometimes it violated it. An untrained control group allowed us to isolate the role of prior knowledge.

As shown the figure, 4 stimuli-order types allowed for this manipulation. 1st one (Trained) was known in sequence to the trained group, but not to the untrained group of participants. The 2nd (Object Disruption) was aimed at assessing the effect of unexpected item replacement, when the rest of the sequence was trained. The 3rd (Single Color) set allowed for isolating specific effect of color changes in sequence, and the 4th set served as a general control.

Overall, results show that:

When experience matched prior knowledge → coarser segmentation

When experience violated prior knowledge → finer segmentation  

Therefore → Knowledge is a double-edged sword for event segmentation.

Segmentation patterns also changed over time, likely reflecting how participants updated their expectations as they gained experience. Prediction clearly matters—but that’s still not the whole story.

Context shifts (e.g., color transitions) reliably triggered segmentation even when fully predicted. This challenges accounts where prediction error alone drives event boundaries.

Instead, the findings highlight the role of contextual transitions, consistent with our recent work showing that contextual stability is a dominant driver of segmentation (Güler, Serin, & Günseli et al., 2025): https://link.springer.com/article/10.3758/s13423-025-02723-4

In short: The mind segments experience based on what it knows, what it expects, and whether context remains stable. Event cognition is adaptive and deeply knowledge-dependent.

A huge shout-out to Ahmet Burhan Bağlar (http://burhanbaglar.bsky.social), who led this project with incredible care, mastering mixed-effects modeling, working meticulously, and writing a truly beautiful paper.  

Enjoy the paper on: https://link.springer.com/article/10.3758/s13423-025-02765-8